AZƏRBAYCANDA İNŞAAT və MEMARLIQ

Xülasə

Məqalədə tarixi şəhər və yaşayış məskənlərinin qorunmasına dair beynəlxalq və milli hüquqi sənədlərin təhlili aparılmış, həmçinin, Gəncə-Qazax regionunda tarixi yaşayış məskənlərinin inkişaf dinamikası araşdırılmışdır. Tədqiqatın məqsədi mədəni irsin hüquqi mühafizəsinin mövcud vəziyyətini qiymətləndirmək və region miqyasında tarixi məkanların davamlı inkişafını təmin edən əsas istiqamətləri müəyyənləşdirməkdir. 

Təhlil nəticəsində müəyyən olunmuşdur ki, UNESCO-nun 1972-ci il “Dünya Mədəni və Təbii İrsinin Qorunması haqqında Konvensiyası”, 1985-ci il “Avropa Memarlıq İrsinin Qorunması üzrə Granada Konvensiyası” və digər beynəlxalq sənədlər milli qanunvericilik üçün mühüm hüquqi baza rolunu oynayır. Azərbaycan Respublikasında qəbul edilmiş “Mədəni irs haqqında” və “Tarixi və mədəni abidələrin qorunması haqqında” qanunlar, eləcə də dövlət proqramları tarixi şəhərlərin bərpası və səmərəli istifadəsini təmin etməyə yönəlib. 

Gəncə-Qazax regionunun tarixi yaşayış məskənlərinin analizi göstərir ki, bu ərazidə qədim şəhərsalma ənənələri, memarlıq irsi və mədəni müxtəliflik uzunmüddətli inkişaf prosesinin nəticəsidir. XIX–XX əsrlərdə regionda iqtisadi və ticarət əlaqələrinin genişlənməsi şəhərlərin böyüməsinə səbəb olmuş, müasir dövrdə isə mədəni turizm və irs yönümlü layihələr onların sosialiqtisadi canlanmasına təkan vermişdir. 

Məqalədə Gəncə-Qazax regionunda tarixi yaşayış məskənlərinin qorunması və inkişafı hüquqi mexanizmlərin təkmilləşdirilməsi, ictimai iştirakçılığın artırılması və mədəni irsin turizm potensialı ilə inteqrasiyası hesabına daha səmərəli şəkildə həyata keçirilə bilər. Bu, regionun həm mədəni, həm də iqtisadi baxımdan davamlı inkişafına zəmin yaradır.